{"id":2063,"date":"2021-04-29T15:37:00","date_gmt":"2021-04-29T15:37:00","guid":{"rendered":"https:\/\/makowski.info\/?p=2063"},"modified":"2025-03-28T09:57:34","modified_gmt":"2025-03-28T09:57:34","slug":"dziecko-bez-twarzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/makowski.info\/?p=2063","title":{"rendered":"Dziecko bez twarzy"},"content":{"rendered":"\n
\n
\"\"<\/a>
Zbyszek Makowski, ok. roku 1942<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
Zbigniew Makowski, praca z ko\u0144ca lat 90. \/ pocz. XXI w.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Pierwsze \u2013 to fotografia m\u0142odego Zbyszka, z pocz\u0105tku lat 40. Z ty\u0142u zdj\u0119cia opis: \u201eMakowski Zbigniew, kl. Vb\u201d \u2013 a wi\u0119c mamy najpewniej rok 1942 (cho\u0107 zdj\u0119cie mo\u017ce by\u0107 wcze\u015bniejsze). Zdj\u0119cie z albumu<\/a><\/strong> jego matki, babci J\u00f3zefy<\/a><\/strong>, dzi\u015b w mym archiwum. To z tego zdj\u0119cia mamy prac\u0119, o kt\u00f3rej ni\u017cej.
Drugie \u2013 to reprodukcja pracy Zbigniewa<\/a><\/strong>, do\u015b\u0107 marna, zrobiona przez kogo\u015b na pocz\u0105tku naszego stulecia. Praca zapewne z tego czasu, mo\u017ce nieco wcze\u015bniejsza (nie s\u0105dz\u0119). Nie wiem, gdzie ona dzi\u015b; a szkoda. (Ch\u0119tnie odkupi\u0119\u2026)<\/p>\n\n\n\n

Postacie bez twarz<\/a><\/strong>y s\u0105 interesuj\u0105cym w\u0105tkiem, mo\u017cna si\u0119 d\u0142ugo m\u0105drzy\u0107. Najciekawszy jest chyba klucz religijny: np. obrazowanie Mahometa w perskich miniaturach<\/a><\/strong>, cho\u0107 w tamtej sztuce cz\u0119sto pojawia si\u0119 welon<\/a><\/strong>, je\u015bli ju\u017c.<\/p>\n\n\n\n

\n

Actually there are several studies and researches introduced analysis and explanation for such halos appeared surrounding divine faces in the Islamic painting, in general, without referring to be as a feature of Aniconism in the Islamic art. Moreover, there’s no independent researches gave an interpretation for covering the facial features of the prophets in the Islamic miniatures with the veil on their faces\u2026<\/em>
Ibrahim Mohamed Ibrahim Elassal \u201eThe Veiled faces of prophets in the Islamic miniatures – application on illustrated manuscripts of XVI century in Konya Mawl\u0101n\u0101 Museum<\/a><\/strong>\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ale jest mo\u017cliwy i w\u0105tek psychologiczny, nawet psychoanalityczny zapewne. Te postacie bez twarzy s\u0105 ekspresyjne<\/a><\/strong>. I dlatego s\u0105<\/strong><\/a>. W Japonii ma to nawet nazw\u0119: noppera-b\u014d<\/a><\/strong> (\u2026faceless ghost, is a Japanese y\u014dkai that looks like a human but has no face<\/em>\u2026). Czyli nie tylko u Zbigniewa<\/a><\/strong>. (Dzi\u015b to pono\u0107 nawet trend<\/a><\/strong> w malarstwie jest, zabawne: wszystko ju\u017c by\u0142o \u2013 i to modne.)
Tu: mamy autoportret, cho\u0107 z dzieci\u0144stwa. Ch\u0142opczyk, do\u015b\u0107 koszmarnie \u2013 jak wtedy wszyscy prawie \u2013 ostrzy\u017cony. (Zauwa\u017cmy: na rysunku fryzura nieco inna.) Do tego w fartuszku, nawet moje pokolenie jeszcze je w podstaw\u00f3wce nosi\u0142o\u2026 Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce nie jest sob\u0105, \u017ce go nie ma<\/a><\/strong><\/em>.

Okolica w tle te\u017c warta uwagi. To Warszawa, zobaczmy: jest o\u015bwietlenie gazowe. Ale raczej biedna. Mo\u017cna jednak spr\u00f3bowa\u0107 identyfikacji<\/a><\/strong>. Zacz\u0105\u0142bym od okolic Annopola<\/a><\/strong>\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u2026i na tym sko\u0144czy\u0142, oto uaktualnienie (2025): w serwisie FOTOPOLSKA<\/a><\/strong> (nieustaj\u0105co polecam) pojawi\u0142o si\u0119 nowe zdj\u0119cie<\/a><\/strong> tych barak\u00f3w: i wida\u0107 te same latarnie gazowe i posadzone drzewka, kt\u00f3re na zdj\u0119ciu z ma\u0142ym Zbyszkiem; dla mnie sprawa lokalizacji jest ju\u017c jasna. A r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki serwisowi<\/a><\/strong> \u201eFundacja Warszawa 1939<\/a><\/strong>\u201d i mej z nimi korespondencji, wdzi\u0119czny. A tam plany<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a>
baraki na Annopolu<\/mark><\/a> (1927)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a>
baraki na Annopolu<\/mark><\/a> (detal z poprzedniego zdj\u0119cia)<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

A wi\u0119c to Annopol1<\/a><\/sup>. Zbyszek z matk\u0105 (i ojcem<\/a><\/strong>?) mieszkali tam do wybuchu Powstania. (Za\u015b wg informacji z IPN, materia\u0142y dot. zab\u00f3jstwa Piaseckiego<\/a><\/strong>, to m\u00f3g\u0142by by\u0107<\/s> adres ul. Marywilska 56. Ale to dane znacznie p\u00f3\u017aniejsze<\/s>.) Uaktualnienie te\u017c i tutaj (2024): tak, to Marywilska 56, tak w akcie not. z roku 1941\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\n

Na terenie kolonii znajdowa\u0142 si\u0119 wodoci\u0105g, kilka latarni gazowych<\/a><\/strong>, powsta\u0142 tu tak\u017ce drewniany ko\u015bci\u00f3\u0142ek \u015bw. Marii Magdaleny. W jednym z 16 murowanych barak\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 20 mieszka\u0144 jednoizbowych o powierzchni 17,25 m kwadratowych i o sionce o powierzchni 1,02 m kw ka\u017cde. \u015arodek osiedla stanowi\u0142 plac Annopolski, a jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych ulic by\u0142a Inow\u0142odzka.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Ciekawy autoportret. Zapewne bardzo\u2026 Pe\u0142en emocji, napiszmy banalnie. Z wielu powod\u00f3w, nie czas, nie miejsce. Cho\u0107 troch\u0119 (mnie) bawi, \u017ce dziecko na zdj\u0119ciu jest (umiarkowanie) pogodne; za\u015b to na rysunku (gwasz czy akwarela, nie widz\u0119?) \u2013 do\u015b\u0107 straszne. No i nie ma t\u0142a, czemu si\u0119 nie dziwi\u0119. Usuni\u0119te, zamalowane na g\u0142ucho. Nienamalowane, wyparte.<\/p>\n\n\n\n

Ach, i tekst \u2013 to oczywi\u015bcie \u201eThe Rime of the Ancient Mariner<\/a><\/strong>\u201d S.T. Coleridge’a, Zbigniew zrobi\u0142 z tego (kolejn\u0105) ksi\u0105\u017ck\u0119<\/a><\/strong> (dzi\u015b w zbiorach biblioteki UW<\/a><\/strong>), mo\u017ce to karta z niej?<\/p>\n\n\n\n

I took the oars: the Pilot\u2019s boy,
Who now doth crazy go,
Laughed loud and long, and all the while
His eyes went to and fro.
\u201cHa! ha!\u201d quoth he, \u201cfull plain I see,
The Devil knows how to row.\u201d<\/em>

Przyjemnego \u015bledzenia \u017cycz\u0119, je\u015bli kto. <\/p>\n\n\n\n

I jeszcze jedna nowo\u015b\u0107 (?), te\u017c wynik lektur nowych (2025): w \u201eDzienniku 1964<\/a><\/strong>\u201d znajduj\u0119 (dwa? trzy? nie pami\u0119tam, nie wi\u0119cej) mocne zdania o tamtym Annopolu, takie\u2026 Smutne, lecz i sugeruj\u0105ce, \u017ce owa biedna przesz\u0142o\u015b\u0107 nadal pana artyst\u0119 m\u0119czy, dusi. Wzmianka o ul. W\u0105ski Dunaj<\/a><\/strong> jest chyba tylko jedna; ta ulica pojawi si\u0119 w mitologicznych opowie\u015bciach<\/a><\/strong> du\u017co p\u00f3\u017aniej. I te\u017c nie bez powod\u00f3w.
mr m.<\/p>\n\n\n\n

PRZYPISY:<\/p>\n\n\n

  1. tu polecam artyku\u0142 linkowany, ale link mo\u017ce nie wystarczy:
    Kolonia dla bezdomnych na Annopolu mia\u0142a by\u0107 przeciwwag\u0105 dla \u017coliborskiej \u2014 nowocze\u015bnie urz\u0105dzone, sprawnie zarz\u0105dzane, a przede wszystkim usytuowane poza granicami miasta osiedle dom\u00f3w dla bezdomnych<\/em>\u2026
    Mateusz Rodak \u201e    Schroniska dla bezdomnych w mi\u0119dzywojennej Warszawie<\/a><\/strong>\u201d (2011). \u21a9\ufe0e<\/a><\/li><\/ol>\n\n\n

    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Pierwsze \u2013 to fotografia m\u0142odego Zbyszka, z pocz\u0105tku lat 40. Z ty\u0142u zdj\u0119cia opis: \u201eMakowski Zbigniew, kl. Vb\u201d \u2013 a wi\u0119c mamy najpewniej rok 1942 (cho\u0107 zdj\u0119cie mo\u017ce by\u0107 wcze\u015bniejsze). Zdj\u0119cie z albumu jego matki, babci J\u00f3zefy, dzi\u015b w mym archiwum. To z tego zdj\u0119cia mamy prac\u0119, o kt\u00f3rej ni\u017cej.Drugie \u2013 to reprodukcja pracy Zbigniewa, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2078,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"[{\"content\":\" tu polecam artyku\u0142 linkowany, ale link mo\u017ce nie wystarczy:
    Kolonia dla bezdomnych na Annopolu mia\u0142a by\u0107 przeciwwag\u0105 dla \u017coliborskiej \u2014 nowocze\u015bnie urz\u0105dzone, sprawnie zarz\u0105dzane, a przede wszystkim usytuowane poza granicami miasta osiedle dom\u00f3w dla bezdomnych<\/em>\u2026
    Mateusz Rodak \u201e    Schroniska dla bezdomnych w mi\u0119dzywojennej Warszawie<\/a><\/strong>\u201d (2011).\",\"id\":\"0d1b5229-cb46-422e-8fb6-0c02a23dfdf5\"}]"},"categories":[6,25],"tags":[492,469,475,481,136,485,66,489,479,478,476,483,228,470,480,482,491,467,484,477,493,472,468,471,486,487,466,490,488,473,474,94,64,494],"class_list":["post-2063","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-fotografia","category-rysunek","tag-492","tag-album-babci-jozefy","tag-aniconism","tag-annopol","tag-autoportret","tag-faceless-portraits","tag-fotografia","tag-gabinet-rekopisow-uw","tag-ibrahim-mohamed-ibrahim-elassal","tag-ikonoklazm","tag-islam","tag-japonia","tag-lata-30","tag-lata-90","tag-latarnie-gazowe","tag-lia-kimura","tag-marywilska-56","tag-maska","tag-noppera-bo","tag-obrazoburstwo","tag-okupacja","tag-oswietlenie-gazowe","tag-persona","tag-praga","tag-s-t-coleridge","tag-the-rime-of-the-ancient-mariner","tag-twarz","tag-uniwersytety-warszawski","tag-uw","tag-veiled-faces","tag-veiled-faces-of-prophets","tag-warszawa","tag-zbigniew-makowski","tag-zycie-codzienne-w-okupacyjnej-warszawie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2063","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2063"}],"version-history":[{"count":69,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2063\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4589,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2063\/revisions\/4589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}