{"id":2277,"date":"2022-02-19T08:18:28","date_gmt":"2022-02-19T08:18:28","guid":{"rendered":"https:\/\/makowski.info\/?p=2277"},"modified":"2025-03-22T14:51:27","modified_gmt":"2025-03-22T14:51:27","slug":"rysunek-zachowany-w-niemieckiej-ksiazce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/makowski.info\/?p=2277","title":{"rendered":"Rysunek zachowany w niemieckiej ksi\u0105\u017cce"},"content":{"rendered":"\n

Refleksja nie dotyczy tylko (ca\u0142o\u015bci) dzie\u0142a Zbigniewa. Bowiem \u2013 gdy stykasz si\u0119 z dokonaniem wielkim, w cho\u0107by tylko ilo\u015bciowym sensie \u2013 czasem czujesz si\u0119, ja si\u0119 czuj\u0119 przynajmniej\u2026 Zagubiony. Rzecz jest ogromna, a analizuj\u0105cy \u2013 malutki. Jak Guliwer w krainie Brobdingnag<\/a><\/strong>. Wiele przeszk\u00f3d, ju\u017c same w\u0142a\u015bnie rozmiary tego, co si\u0119 osta\u0142o. No i b\u0142\u0119dy perspektywy: rzeczy nawet pi\u0119kne, ogl\u0105dane ze zbyt bliska \u2013 mog\u0105 si\u0119 niekiedy wydawa\u0107\u2026 Nazbyt szkaradnymi, gdy widzimy ich, napiszmy, drug\u0105 stron\u0119. Gdy patrzymy na detale, znamy warunki powstawania, realia \u2013 i wreszcie cen\u0119, jak\u0105 przysz\u0142o p\u0142aci\u0107 za dzie\u0142a tego stworzenie. Oraz wiele innych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w \u2013 one mog\u0105 psu\u0107 obraz ca\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

\n

Jestem przekonany, \u017ce damy te nie mia\u0142y w tym z\u0142ych my\u015bli. Post\u0119powa\u0142y ze mn\u0105 bez ogr\u00f3dek, jak ze stworzeniem nic nierozumiej\u0105cym. Rozbiera\u0142y si\u0119 przy mnie, nawet koszule w mej przytomno\u015bci z siebie zdejmowa\u0142y, nic nie uwa\u017caj\u0105c na wstyd i przystojno\u015b\u0107, a ja tu\u017c przy nich stoj\u0105c na gotowalni musia\u0142em patrze\u0107 na nie ca\u0142e nagie, mimo ch\u0119ci mojej. M\u00f3wi\u0119: mimo ch\u0119ci mojej, gdy\u017c w rzeczy samej to widzenie \u017cadnej mi pokusy nie czyni\u0142o, \u017cadnego upodobania. Sk\u00f3ra ich zdawa\u0142a mi si\u0119 podziurawiona, nier\u00f3wna, r\u00f3\u017cnych kolor\u00f3w i gdzieniegdzie plamami wielkimi jak talerz popstrzona, zwisa\u0142y z niej w\u0142osy jak najmocniejszy szpagat grube, \u017ce nie chc\u0119 ju\u017c m\u00f3wi\u0107 o reszcie ich cia\u0142a. Nawet nie wstydzi\u0142y si\u0119 przede mn\u0105 zado\u015b\u0107uczyni\u0107 pewnej naturalnej potrzebie, przy czym nape\u0142nia\u0142y co najmniej dwie trzecie naczynia jak trzy beczki wielkiego. <\/em><\/p>\nJonathan Swift \u201ePodr\u00f3\u017ce Guliwera<\/a><\/strong>\u201d (t\u0142umacz nieznany)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

To jedno ograniczenie. No i s\u0105 przecie\u017c inne, cho\u0107by i luki w naszej wiedzy. Do tego nie wszystko si\u0119 zachowa\u0142o. Dalej \u2013 nasze ju\u017c trudno\u015bci \u017cyciowe: badaj\u0105cy niekiedy nie ma czasu, nie wie wszystkiego (zabawne: \u201ewiedzie\u0107 wszystko\u201d\u2026). A w trakcie pracy rzecz rozrasta si\u0119 jak bujne, stare drzewo, p\u0105czkuje innymi tematami<\/a><\/strong>. W konsekwencji \u2013 nie ogarniasz<\/em>, jak m\u00f3wi m\u0142odzie\u017c. I tu mo\u017cliwe s\u0105 r\u00f3\u017cne reakcje; mnie interesuje jedna, pozytywna chyba \u2013 ch\u0119\u0107 skupienia si\u0119 na detalu. (Co zreszt\u0105 bawi mnie od dawna i objawia si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach, od prostego fotografowania<\/a><\/strong> \u2013 a\u017c do mo\u017ce nadmiernej niekiedy analizy \u017cycia ludzi niewa\u017cnych<\/em><\/a><\/strong>.)<\/p>\n\n\n\n

Oto dzisiejszy detal \u2013 rysunek Zbigniewa: z (tak oceniam) 1953, mo\u017ce 52 roku. A mo\u017ce i wcze\u015bniejszy? Te szkice \u201e\u0142y\u017cew\u201d na drugiej stronie, jeszcze do\u015b\u0107 szkolne\u2026 Podobne mam w jego notesach, na lu\u017anych kartkach<\/a><\/strong>, z pocz\u0105tku studi\u00f3w. Ch\u0119tnie bym je por\u00f3wna\u0142 i z innymi, dowiedzia\u0142 si\u0119 wi\u0119cej; ale \u2013 nie da si\u0119. Notesy z tego okresu<\/a><\/strong> odda\u0142em Zbigniewowi jako\u015b na pocz\u0105tku XXI wieku, co z nimi? Nie wiem. Pewnie si\u0119 zachowa\u0142y, ale.
Zosta\u0142y same, niejako go\u0142e dwa obrazki. Rzecz wygl\u0105da na szkic, mo\u017ce do obrazu? Sprawia te\u017c wra\u017cenie\u2026 Rewolucyjne<\/a><\/strong>: ta czerwie\u0144<\/a><\/strong>, ta ekspresja<\/a><\/strong>. Scena \u2013 to chyba uroczysto\u015b\u0107, mo\u017ce uczelniana? Stroje nieco rektorskie\u2026 A mo\u017ce to s\u0105d? Teatr jaki\u015b? I sk\u0105d kadry w kwadracie\u2026 Nie wiem, spekulacje.
Znalaz\u0142em je w jednej z tych niemieckich ksi\u0105\u017cek o sztuce, o kt\u00f3rych wiele i cz\u0119sto Zbigniew m\u00f3wi\u0142, mi\u0119dzy innymi w \u201eW\u0105skim Dunaju<\/a><\/strong>\u2026\u201d; ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re przywi\u00f3z\u0142 m.in. z Elbl\u0105ga, od swego wujostwa, czyli od ciotki Andzi<\/a><\/strong> i jej m\u0119\u017ca, mego ojca chrzestnego: niewidomego wujka Eugeniusza \u201eGienka\u201d Donicy \u2013 jeszcze w latach 40.<\/p>\n\n\n\n

\n

Prezesem Zwi\u0105zku Pracownik\u00f3w Niewidomych nie by\u0142 ju\u017c dr Dola\u0144ski, kt\u00f3ry jak ma\u0142o kto rozumia\u0142 potrzeb\u0119 krzewienia s\u0142owa drukowanego w\u015br\u00f3d niewidomych. Nast\u0119pca dra Dola\u0144skiego mo\u017ce i by\u0142 pe\u0142en dobrych ch\u0119ci, ale niezapoznany ze \u015brodowiskiem, nie potrafi\u0142 wykorzysta\u0107 tego wielkiego skarbu, jakim jest ludzki zapa\u0142. Tote\u017c nie drukowali\u015bmy nic. W drukarni, kt\u00f3ra znajdowa\u0142a si\u0119 na ulicy Kleczewskiej, byli zatrudnieni, opr\u00f3cz mnie i \u017cony, Eugeniusz Donica, Stanis\u0142aw Makowski i Marian Szewczyk.<\/em><\/p>\nTadeusz J\u00f3zefowicz <\/strong>\u201eTakie by\u0142y pocz\u0105tki\u201d (PDF, 2006)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

I tak jeden, nawet i dwa malusie\u0144kie, lilipucie rysuneczki, niewiele warte (przecie\u017c nie podpisane), na marnym papierze kt\u00f3ry si\u0119 ju\u017c nied\u0142ugo rozsypie \u2013 wywo\u0142uj\u0105 we mnie lawin\u0119 pami\u0119ci. Pojawia si\u0119 kontekst, czasy, rodzina<\/a><\/strong>, jakie\u015b rozmowy ze wspomnie\u0144\u2026 Cho\u0107 z samego szkicu, nawet dw\u00f3ch \u2013 niewiele wynika, prawda? Gdzie tu wi\u0119c czas \u2013 i moc \u2013 by oceni\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 dzie\u0142a? Zebra\u0107, opisa\u0107\u2026 Nie wiem.
mr m.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Refleksja nie dotyczy tylko (ca\u0142o\u015bci) dzie\u0142a Zbigniewa. Bowiem \u2013 gdy stykasz si\u0119 z dokonaniem wielkim, w cho\u0107by tylko ilo\u015bciowym sensie \u2013 czasem czujesz si\u0119, ja si\u0119 czuj\u0119 przynajmniej\u2026 Zagubiony. Rzecz jest ogromna, a analizuj\u0105cy \u2013 malutki. Jak Guliwer w krainie Brobdingnag. Wiele przeszk\u00f3d, ju\u017c same w\u0142a\u015bnie rozmiary tego, co si\u0119 osta\u0142o. No i b\u0142\u0119dy perspektywy: […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2309,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,25],"tags":[550,555,554,547,548,498,95,549,404,553,32,551,558,552,559,557,556,64,560],"class_list":["post-2277","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","category-rysunek","tag-detale","tag-donicowie","tag-elblag","tag-guliwer-brobdingnag","tag-hanna-kirchner","tag-lata-40","tag-lata-50","tag-opus-magnum","tag-pamiec","tag-red-and-black","tag-rodzina","tag-rysunek","tag-spekulacje","tag-szkice","tag-tadeusz-jozefowicz","tag-wojna","tag-wujek-gienek","tag-zbigniew-makowski","tag-zwiazek-pracownikow-niewidomych"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2277"}],"version-history":[{"count":35,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4557,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2277\/revisions\/4557"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2309"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}