{"id":3324,"date":"2024-02-22T09:55:21","date_gmt":"2024-02-22T09:55:21","guid":{"rendered":"https:\/\/makowski.info\/?p=3324"},"modified":"2025-02-16T14:15:20","modified_gmt":"2025-02-16T14:15:20","slug":"nierealizm-w-stodole-1960","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/makowski.info\/?p=3324","title":{"rendered":"Nierealizm w Stodole (1960)"},"content":{"rendered":"
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Mia\u0142em z tym poczeka\u0107 do 9 maja czyli do otwarcia wystawy \u201eSurrealizm. Inne mity<\/a><\/strong>\u201d \u2013 bo podobno nawet i o pracach tatusia sobie przypomniano, planuj\u0105c j\u0105: sukces\u2026 (To sarkazm.)
Ale co tam. Kto\u015b poprosi\u0142: daj\u0119. Ni\u017cej w galerii szkice, raczej pierwsze (o ile pami\u0119tam realizacj\u0119; a co\u015b jednak pami\u0119tam) scenografii i kostium\u00f3w do \u201eAlbumu Chagalla czyli jak samoch\u00f3d przestraszy\u0142 si\u0119 konia<\/a><\/strong>\u201d, spektaklu wystawianego w warszawskim klubie Stodo\u0142a<\/a><\/strong>. (St\u0105d i wersje do ew. sztrajfy Stodo\u0142y, chyba by\u0142o ich wi\u0119cej? Co\u015b mi si\u0119 przypomina, mo\u017ce b\u0142\u0105dz\u0119.)
A gdyby kto\u015b nie poszuka\u0142 informacji z linku: premiera to 21 kwietnia 1960<\/a><\/strong>, przypominam.<\/p>\n\n\n\n

Ale zacznijmy od ko\u0144ca, od \u015brodka w sumie (+ szybko sko\u0144czymy, bo, jak mawia\u0142 (za kim\u015b1<\/sup>) Frank Zappa: pisanie o muzyce jest jak ta\u0144czenie o architekturze<\/a><\/strong><\/em> \u2013 tak samo o obrazkach przecie\u017c). Zbigniew, w kt\u00f3rej\u015b swej ksi\u0105\u017cce rysowanej (\u201eDzie\u0142o sztuki jako pami\u0119tnik<\/a><\/strong>\u201d) pisze (z t\u0105 jego naturaln\u0105 skromno\u015bci\u0105<\/em>, to sarkazm), i\u017c nie jecha\u0142 do Pary\u017ca<\/a><\/strong> (1962) \u201ejako czeladnik\u201d. Cytuj\u0119 z pami\u0119ci, ale to prawda: mia\u0142 trzydzie\u015bci dwa lata, jakie\u015b ju\u017c dokonania<\/a><\/strong>, przemy\u015blenia, wyobra\u017cenia o sobie, o sztuce. To wida\u0107 nawet i w tych rysunkach, szkicykach na marnym papierze: popularny wtedy blok rysunkowy szkolny.<\/p>\n\n\n\n

Ale wida\u0107 te\u017c, s\u0105dz\u0119\u2026 Dobrze: nie ja tu jestem od oceniania \u2013 a Wy.
Ja za\u015b powinienem wyrysowa\u0107 z pami\u0119ci dziecka o\u015bmio (i p\u00f3\u0142) letniego \u2013 jak ten samoch\u00f3d ostateczny wygl\u0105da\u0142 w realizacji; bo by\u0142 sporo inny, o wiele bardziej imponuj\u0105cy, interesuj\u0105cy \u2013 i odwa\u017cny, jako\u015b. (Albo poczekajmy, mo\u017ce znajd\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia, b\u0119d\u0119 zwolniony z obowi\u0105zku.)

Surrealistyczny konstruktywizm2<\/sup> \u2013 o ile takie zwierz\u0119 istnieje (to \u017cart).
Mo\u017ce kiedy\u015b zrobi\u0119. (Na 9 maja? \u201eDzie\u0144 zwyci\u0119stwa\u201d? By\u0142oby zabawne, mo\u017ce. Albo i nie.)<\/p>\n\n\n\n

\n

Gdy zobaczy\u0142em ten jego samoch\u00f3d: sze\u015bcian\u00ad: klatk\u0119 z pr\u0119t\u00f3w na ko\u0142ach \u2013 i tylko blaszana tr\u0105bka z gumowym miechem \u2013 te\u017c oniemia\u0142em.<\/em><\/p>\nmr m. \u201eObok albo ile procent Babilonu?<\/a><\/strong>\u201d (2010)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Wspomina\u0142em o tym spektaklu i w \u201eObok<\/a><\/strong>\u2026\u201d (str. 53-54) i nieco te\u017c o okoliczno\u015bciach, klimatach \u00f3wczesnych, o tamtych panach tek\u015bciarzach\u2026  A te\u017c w naszym z Konradem Wojciechowskim \u201eKo\u0144cu festiwali albo kolorowej prywatyzacji<\/a><\/strong>\u201d (2021). Sporo o nich w ca\u0142ej, w obu zreszt\u0105 ksi\u0105\u017ckach \u2013 ale najwi\u0119cej chyba (to \u201eFestiwale\u2026\u201d) w rozdziale \u201eBia\u0142a plama, dra\u017cliwy krzy\u017c\u201d, to str. 407-415), mo\u017cna poszuka\u0107. \u017byciorysy\u2026 No, interesuj\u0105ce, tak wypada napisa\u0107. I starczy.<\/p>\n\n\n\n

A spektakl? Projekty? Niewiele wi\u0119cej mog\u0119 doda\u0107, niewiele jest te\u017c w sieci, prawie nic. Kogo dzi\u015b obchodzi jak tamten prza\u015bny ustr\u00f3j przypina\u0142 sobie drobne kwiatki studenckiej kultury \u201ewy\u017cszej\u201d do powszechnego i niezbyt czystego waciaka oraz gumofilc\u00f3w. Pacyfikuj\u0105c jednocze\u015bnie pigu\u0142kami kultury (zbyt jeszcze: 1956<\/strong><\/a>\u2026) zbuntowanych m\u0142odych \u2013 i zamykaj\u0105c ich w bezpiecznej, \u015bci\u015ble kontrolowanej przestrzeni zadymionych klub\u00f3w.
Jazz, awangarda i malarstwo abstrakcyjne<\/a><\/strong> jako opium dla.\u00a0
Nie, nie dla ludu przecie\u017c, to oczywiste. (Nie tylko u nas<\/a><\/strong>.)<\/p>\n\n\n\n

\n

The secrecy with which the CIA pursued Abstract Expressionism was not only integral to successfully fooling the Soviet Union but also to keeping any associated artists in the dark.<\/em><\/p>\nJennifer Dasal<\/a><\/strong> \u201eArtCurious: Stories of the Unexpected, Slightly Odd, and Strangely Wonderful in Art History<\/strong><\/a>\u201d (2020)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

Pami\u0119tajmy te\u017c, i\u017c (ewentualny) nadrealizm, surrealizm czy jak go zwa\u0107 (nie lubi\u0119 definicji) \u2013 jeszcze bardzo brzydko pachnia\u0142 wtedy tym sowiecko-naszym zarz\u0105dcom, w\u0142adcom czy raczej w\u0142a\u015bcicielom Peerelu. Wonia\u0142 (u\u017cyjmy terminu pras\u0142owia\u0144skiego, prawie rusycyzmu, to \u017cart) Zachodem, wypaczeniami, trockizmem nawet. Przypadek Andr\u00e9 Bretona i Meksyk (1938<\/a><\/strong>), pami\u0119tamy? Nie? Tylko niekt\u00f3rzy? Szkoda.<\/p>\n\n\n\n

\n

Rok 1969 jest strukturalnie powi\u0105zany z latami 1944\u20131948. Od niego zaczyna si\u0119 inna historia surrealizmu. To pierwszy moment, gdy w powojennej historii intelektualnej mo\u017cliwe by\u0142o krytyczne spojrzenie na surrealizm oderwane od propagandowego powi\u0105zania go z trockizmem.<\/em><\/p>\nDorota Jarecka \u201eSztuka i lewica komunistyczna (w Polsce) 1944-1948: surrealizm, realizm, marksizm<\/a><\/strong>\u201d (2021)<\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

\u201eAlbum Chagalla\u2026\u201d Spektakl, cytowa\u0142em, pono\u0107 nie by\u0142 wielkim sukcesem, c\u00f3\u017c. Zosta\u0142y plakaty (z tych spektakli, z koncert\u00f3w jazzowych<\/a><\/strong>), kt\u00f3re teraz \u201esprzedaj\u0105 si\u0119\u201d na aukcjach internetowych ca\u0142kiem nie\u017ale. Ot, \u0142adny egzemplarz modnej sztuki z lat 60. (przyjmijmy, przybli\u017cmy\u2026), tak dobrze wygl\u0105da ona dzi\u015b w prawie pustych, schludnych salonach nowoczesnych apartamentowc\u00f3w: obrazy za drogie, ale plakat w sam raz.
No i nie z marketu budowlanego on, zaleta: prawie orygina\u0142.
Realizm w salonach.
mr m.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Przypisy (dwa):
1<\/sup> \u2013 Filip \u0141obodzi\u0144ski pisze mi, i\u017c:
(\u2026) powiedzenie jest du\u017co starsze, skoro ju\u017c w 1918 roku w ameryka\u0144skim dwutygodniku \u201eThe New Republic\u201d w artykule The Unseen World, podpisanym przez H.K.M., pojawi\u0142o si\u0119 w nieco innej, ale nie mniej dobitnie perswazyjnej formie: \u201e\u015aci\u015ble rzecz ujmuj\u0105c, pisanie o muzyce jest r\u00f3wnie nielogiczne, co \u015bpiewanie o ekonomii\u201d.<\/em>
I to jest lepsze sformuowanie.

2<\/sup> \u2013 jest, dzi\u015b jest wszystko: w makija\u017cu<\/a><\/strong>, co za czasy\u2026
m.<\/p>\n\n\n\n

(uaktualnienie 2025)<\/p>\n\n\n\n

Polecam te\u017c tekst z rp.pl, ju\u017c do\u015b\u0107 stary (2018) ale trafi\u0142em na niego niedawno: Aleksandra Bia\u0142y \u201eBogus\u0142aw Choi\u0144ski. W poszukiwaniu czystej formy<\/a><\/strong>\u201d; cho\u0107 nie wszystko w nim wydaje mi si\u0119\u2026 Dobrze, zostawmy. Ale te\u017c zaciekawi\u0142o mnie, \u017ce BCh pod koniec \u017cycia (zmar\u0142 w 1976) mieszka\u0142 przy ul. Asfaltowej w W-wie, wtedy bywa\u0142em tam<\/a><\/strong> do\u015b\u0107 cz\u0119sto, mog\u0142em go widywa\u0107, nie pami\u0119tam jednak. Interesuj\u0105ce, jako\u015b.<\/p>\n\n\n\n

\n

Kolejne przedstawienie tych samych autor\u00f3w \u2013 eksperymentalna opera \u2013 \u201eAlbum Chagalla, czyli jak samoch\u00f3d przestraszy\u0142 si\u0119 konia” nie powt\u00f3rzy\u0142o ju\u017c tego sukcesu.<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

I drugi cytat, te\u017c wart zapami\u0119tania, wida\u0107 kontekst.<\/p>\n\n\n\n

\n

To namowy Heringa mia\u0142y przekona\u0107 Sandauera, \u017ce nie warto propagowa\u0107 koby\u0142eckich poet\u00f3w jako grupy, a nale\u017cy postawi\u0107 wy\u0142\u0105cznie na Bia\u0142oszewskiego jako g\u00f3ruj\u0105cego nad reszt\u0105 talentem. (\u2026) Przypisuj\u0105c sobie odkrycie \u201epolskiego Geneta\u201d, siebie chcia\u0142 widzie\u0107 w roli Sartre\u2019a, kt\u00f3ry by\u0142 dla niego niedo\u015bcignionym wzorem w dziedzinie kreowania \u201eliterackiej legendy\u201d. (\u2026) Choi\u0144ski wycofa\u0142 si\u0119 ze wsp\u00f3lnego teatru jako pierwszy. (\u2026) Odtr\u0105cony przez koleg\u00f3w i niedoceniony jako poeta, skupi\u0142 si\u0119 na pisaniu dla kabaretu i bluesowych muzyk\u00f3w. Jego hermetyczne spektakle wspominane by\u0142y jako dziwaczne, niezrozumia\u0142e rytua\u0142y, kt\u00f3re wzbudza\u0142y w\u015br\u00f3d widz\u00f3w z jednej strony zak\u0142opotanie i konsternacj\u0119, z drugiej za\u015b fascynowa\u0142y swoj\u0105 niebywa\u0142\u0105, egzotyczn\u0105 plastyczno\u015bci\u0105<\/em>\u2026<\/p>\n\n\n\n

Natalia Ambroziak \u201eGrzyby, wiersze i skamieliny. Psychodeliczna szko\u0142a przetrwania Bogus\u0142awa Choi\u0144skiego<\/a><\/strong>\u201d (2019)<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mia\u0142em z tym poczeka\u0107 do 9 maja czyli do otwarcia wystawy \u201eSurrealizm. Inne mity\u201d \u2013 bo podobno nawet i o pracach tatusia sobie przypomniano, planuj\u0105c j\u0105: sukces\u2026 (To sarkazm.) Ale co tam. Kto\u015b poprosi\u0142: daj\u0119. Ni\u017cej w galerii szkice, raczej pierwsze (o ile pami\u0119tam realizacj\u0119; a co\u015b jednak pami\u0119tam) scenografii i kostium\u00f3w do \u201eAlbumu Chagalla czyli jak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3333,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,77,25],"tags":[766,11,108,380,647,680,763,903,757,760,768,510,758,770,754,901,652,762,753,566,756,95,83,764,765,904,752,750,905,323,187,104,771,755,79,751,633,761,759,767,900,64,769],"class_list":["post-3324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","category-projektowanie","category-rysunek","tag-766","tag-11","tag-108","tag-380","tag-abstract-art","tag-album-chagalla","tag-andre-breton","tag-artur-sandauer","tag-blaszana-trabka","tag-cia","tag-dorota-jarecka","tag-dzielo-jako-pamietnik","tag-festiwale","tag-filip-lobodzinski","tag-frank-zappa","tag-jan-biczycki","tag-jazz","tag-jennifer-dasal","tag-kluby-studenckie","tag-koniec-festiwali","tag-kostiumy","tag-lata-50","tag-lata-60","tag-lew-trocki","tag-meksyk","tag-miron-bialoszewski","tag-muzeum-narodowe-w-warszawie","tag-nadrealizm","tag-natalia-ambroziak","tag-obok-albo-ile-procent-babilonu","tag-pamietnik","tag-paryz","tag-pisanie-o-muzyce","tag-scenografia","tag-stodola","tag-surrealisme","tag-surrealizm","tag-sztuka-abstrakcyjna","tag-teksciarze","tag-trockizm","tag-ul-asfaltowa","tag-zbigniew-makowski","tag-769"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3324","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3324"}],"version-history":[{"count":57,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3324\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4275,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3324\/revisions\/4275"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3324"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3324"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/makowski.info\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3324"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}